Textielkunde

INLEIDING: Waarom harde cijfers over zacht textiel?
VANDAAR CIJFERS OVER TEXTIEL
1 – De gehele Nederlandse economie en de wereldeconomie 2 – De textieleconomie
3 – Hoeveel miljoen huishoudens produceren natuurlijke vezels voor textiel?
4 – Amerikaans consumentengedrag 5 – Nederlands consumentengedrag
6 – Hoeveelheden polyester in Nederland 7 – Productiecijfers polyester
8 Percentages herkomst nieuwe textielvezels
9 Cijfers over textielproductie wereldwijd
10 Cijfers Bangla Desh a het loon b aantal textielateliers c enz. over opstand
11 Vlas en Linnen 12 Zijde

WAAROM HARDE CIJFERS OVER ZACHT TEXTIEL

De meeste mensen lijken weinig bewust over het belang van textiel, want het ís er gewoon altijd.
Onze tweede huid is vanzelfsprekend als lucht: pas wanneer het er niet zou zijn, realiseren we ons dat we het hádden.
In de huidige samenleving is dat voor te stellen: onze kleding, ons beddengoed wordt in landen ver weg gemaakt in onzichtbare naaiateliers door textielwerksters zonder naam.
Begrijpelijk dus wanneer moderne mensen denken dat dat altijd zo is geweest: de kleding van mensen van duizenden jaren geleden lijkt net als nu een gewoonste zaak van de wereld.
Echter: niet alleen werd de kleding toen zichtbaar geproduceerd door mensen in de directe omgeving. Eerst diende maanden gewerkt te worden om gróndstoffen voor die kleding te creëren. Dat was zwaar werk voor mensen die zich op een lage tree in de maatschappelijke rangorde bevonden; daar zullen zich vaak vrouwen hebben bevonden.

Wanneer we die kennis over kleding vroeger en nu niet hebben, lijkt het alsof die vrouwen niet bijster veel uitvoerden.
Wanneer we het wel weten, realiseren we ons hoe hard onze voorouders hebben gewerkt.

VANDAAR: CIJFERS OVER TEXTIEL

Wanneer ik in de boeken of de media een cijfer over textiel vindt, treft u het hier aan met de bronvermelding. U begrijpt: zo’n cijfer hoeft niet wáár te zijn.

1. DE GEHELE NEDERLANDSE ECONOMIE EN DE WERELDECONOMIE:
   Om begrip te krijgen van de verhoudingen:
   het Nederlands Bruto nationaal inkomen is sedert 2023 voor het eerst groter dan 1000 x één miljard. Dat getal noemen we (in Nederland) een biljoen: 1.000.000.000.000
   Een één met twaalf nullen.
   In 2024 was het € 1068 miljard. Qua grootte staat de Nederlandse economie wereldwijd op de achttiende plaats, met afstand het kleinste land dat boven de één miljard euro omzet.
   Heel de wereldeconomie is 86 biljoen dollar. 86 met twaalf nullen.
   Dit cijfer dateert uit 2019.
   Nederland levert dus een bijdrage van een kleine 1 % van de wereldeconomie.

2. DE TEXTIELECONOMIE
Wereldwijd
De omvang van de wereldwijde textielmarkt wordt geschat op ruim 2000 miljard dollar = een 2 met twaalf nullen. (Bron: Grand view Research)
Dus per jaar wordt over heel de wereld textiel geproduceerd met een omvang die twee maal zo groot is als heel de Nederlandse markt.
De textielmarkt zal naar verwachting 4000 miljard dollar bedragen in 2034.

Nederland
Bron: Textielnet.nl. Een overzicht van allerlei soorten branches, bijvoorbeeld het aantal textielbedrijven in Nederland in 2010 was 1.430.
Er waren toen 30 spinnerijen en 35 weverijen en 30 bedrijven waren acties in de garen- en touwindustrie.
Alle cijfers dateren uit 2010.
Ik noem er nog enkele: 60 bedrijven maakten werkkleding, 60 bedrijven maakten leren kleding, 1020 bedrijven maakten bovenkleding. Ook deze, en vele andere zijn afkomstig uit 2010.

3. HOEVEEL MILJOEN HUISHOUDENS PRODUCEREN WERELDWIJD NATUURLIJKE VEZELS VOOR TEXTIEL?
40 miljoen huishoudens (drie mensen per huishouden in China tot 15 mensen in sommige Afrikaanse landen) zijn betrokken bij de productie van natuurlijke vezels.
– 29 miljoen huishoudens produceren katoen
– 6 miljoen huishouden produceren jute, kenaf en verwante producten
– In 5 miljoen huishoudens wordt wol geproduceerd
– 1 miljoen huishoudens produceren kokos
– 1 miljoen: abaca, sisal, zijde en hennep.
Wanneer transport, opslag en werknemers uit aanverwante sectoren worden meegerekend schat men de totale werkgelegenheid van de waardeketens van natuurlijke vezels op 200 miljoen mensen per jaar. Dat is 2 á 3% van de wereldbevolking.

4. AMERIKAANS CONSUMENTENGEDRAG
‘In Amerika gooit de bevolking jaarlijks 14 miljoen ton kleren weg.’ (Een ton is duizend kilo. Dus 14.000.000.000 kilo, (is 14 biljoen kilo) wat neerkomt op 40 kilo per persoon per jaar.
De afvalverwerking hiervan is te vergelijken met de uitstoot van 7,3 miljoen auto’s.’ Cijfers dateren uit 2018.

5. NEDERLANDS CONSUMENTENGEDRAG
Gemiddeld gooien Nederlandse mensen per jaar per persoon 15 kilo textiel weg.
In Nederland nemen zeven textielverzamelpunten per dag 40.000 á 50.000 kilo afgedankt textiel in.
In totaal is dat 300 miljoen kilo per jaar.
Die 300 miljoen kilo is de helft van het textiel dat in Nederland wordt weggegooid; de andere helft gooien mensen thuis in de afvalbak. Dat textiel wordt verbrand.
Van de 300 miljoen kilo die wél wordt ingeleverd, kan de helft worden gerecycled tot grondstof voor nieuw textiel en/of is geschikt voor een tweede leven.
Niet lang geleden was nog 70% geschikt voor hergebruik en/of recycling.
Bij recycling is de kleding geschikt om terug te brengen tot grondstof: katoen bijvoorbeeld.

Gemiddeld kopen wij Nederlanders 50 nieuwe kledingstukken per jaar. We hebben in Nederland 13.000 fysieke modewinkels en 24.000 webshops.
Van de 50 nieuwe kledingstukken die we kopen is slechts 4% vervanging van iets dat kapot is.

6. HOEVEELHEDEN POLYESTER IN NEDERLAND

Onze natuur, het milieu kan met polyester niets beginnen.
Het is een soort plastic, gemaakt van olie. Polyester werd voor het eerst in 1970 op de markt gebracht.
In het jaar 2000 werd 20 miljoen ton polyester gebruikt. In 2025 is dat 70 miljoen ton. (Een ton is duizend kilo; dus 70.000.000.000 kilo
Verwacht wordt dat het verbruik de komende tien jaar met 50% toeneemt.
Om polyester, een soort plastic, te maken heb je 342 miljoen vaten olie nodig.
De productie van polyester zorgt voor 4% van de CO2 uitstoot.

Polyester kun je niet hergebruiken. Ook al staat het op een label, bijvoorbeeld ‘30% hergebruikt polyester’ dan is dat polyester dat uit PET-flessen komt.

7. PRODUCTIECIJFERS POLYESTER:
In 2000 werd er wereldwijd18,9 miljoen ton polyester geproduceerd.
In 2025 werd er wereldwijd 83 miljoen ton polyester geproduceerd. (bron ecotex – dec.2025)
83 miljoen ton = 83.000.000.000 – 83 biljard kilo

8. WELK PERCENTAGE NIEUW GEPRODUCEERDE TEXTIELVEZELS IS SYNTHETISCH, PLANTAARDIG OF DIERLIJK?
Nieuw geproduceerde textielvezels is 65 % synthetisch (is onafbreekbaar voor de natuur) en daar komt 6 % viscose bij. Dus ruim 70 % van de wereldwijd nieuw geproduceerde textielproducten bevat onafbreekbare stoffen.
Katoen neemt 25% in van de totale omvang
Linnen 6%.
1,5 % zijn dierlijke vezels: wol en zijde dus. (Bron: Nieuwsbrief/blog van het bedrijf Ecotex. 28 december 2025.)

9.CIJFERS OVER TEXTIELPRODUCTIE WERELDWIJD

Wereldwijd is de kledingproductie sedert 2000 verdubbeld.
Kleding wordt nu gemiddeld 36% minder gedragen.
Een kledingketen als Zara produceert dagelijks meer dan 450 miljoen kledingstukken.
Verwacht wordt dat de kledingconsumptie in 2030 met ruim 60% zal stijgen tot 102 miljoen ton: ongeveer 500 miljard T-shirts.
In de mode-industrie gaat jaarlijks gemiddeld 2 biljoen dollar om.
Van een T-shirt dat voor 29 euro in de winkel ligt, gaat slechts 18 cent naar de textielarbeiders.

Waar ‘arbeider’ staat kunt u lezen ‘maakster van het T-shirt’.

10. CIJFERS OVER BANGLA DESH
In 2023 braken in Bangla Desh stakingen uit en in de berichtgeving daarover werden getallen en cijfers genoemd.
Meestal kon ik getallen van de ene week koppelen aan een bericht van enkele dagen later. En soms kon ik, bijvoorbeeld een uurloon omrekenen naar stukloon.

10a HET LOON VAN KLEDINGMAAKSTER IN BANGLA DESH
Achttien cent is het maakloon voor één T-shirt.
Zij verdient 106 euro per maand.
Hoeveel T-shirts moet zij daarvoor maken?

18 cent voor één T-shirt. 1.800 cent = €18 = 100 T-shirts.
Van €18,- naar € 106,- = een vermenigvuldiging keer 6. Dan maakt zij in één maand ongeveer zeshonderd T-shirts. 600 x 18 cent is 108 euro.
Hoeveel werkdagen zou het meisje maken in een maand?
Ik hoop dat ze een zesdaagse werkweek heeft, dan zou zo’n dochter, meisje, moeder, vrouw 25 dagen in de maand werken

25 dagen = 600 T-shirts. 12,5 dagen = 300 T-shirts. 6 dagen = 150 T-shirts.
3 dagen – 75 T-shirts. Eén dag: 25 T-shirts.
Zou de werkneemster tien uur per dag werken?
Dat betekent 2 en een half T-shirt per uur; voor een loon van nog geen vijftig cent.

Vervolg uit De Volkskrant: ‘De detailhandel en het kledingmerk maken de meeste winst, blijkt uit een studie van Schone Kleren Campagne.
En Fashion Checker (een initiatief ondersteund door de EU) meldt dat slechts 1% van de merken rapporteert hoeveel medewerkers een leefbaar loon ontvangen.

10b.VERVOLG INFORMATIE OVER BANGLA DESH

Bangla Desh telt 3.500 textielfabrieken.
Op 22 – 10 – ’24 staat een artikel in de Volkskrant met als kop: ‘Textielfabrikanten Bangla Desh zien miljoenenschade, maar ‘de onrust is nog niet voorbij’
‘De protesten van arbeiders in de kledingindustrie van Bangla Desh voor een beter loon en betere arbeidsomstandigheden hebben hun werkgevers zo’n 370 miljoen euro gekost. Dat meldt de branche organisatie van de textielsector van dat land.’
De textielfabrieken worden sedert enkele maanden bewaakt door veiligheidstroepen.Een woordvoerster van Schone Kleren Campagne vertelt dat de arbeiders (lees: vrouwen) weliswaar meer zijn gaan verdienen, maar niet genoeg voor bijvoorbeeld drie maaltijden per dag.

10c BERICHTGEVING OVER HET VERVOLG VAN DE STAKING

Uit De Volkskrant van een dag later, 13 november 2023:

Bij de protesten zijn drie arbeiders (vrouwen?) overleden; er zijn confrontaties geweest tussen de politie en stakers. ‘De vakbonden hebben een voorgestelde verhoging van bijna 60 procent afgewezen, omdat textielarbeiders in Bangla Desh dan nog steeds minder verdienen dan hun collega’s in andere Aziatische lagelonenlanden.
De 3.500 kledingfabrieken in Bangla Desh gaan niet akkoord met een salarisverhoging tot 105 euro per maand, want in bijvoorbeeld Cambodja verdient een textielwerker 250 euro. De bonden eisen een verdriedubbeling van het salaris.
” ‘Als ze de straat opgaan(…) zullen ze hun baan verliezen en dan moeten ze terug naar hun dorp.’ zei de premier van Bangla Desh, Sjeikh Hasina, die deze week op harde toon duidelijk maakte dat meer loonsverhoging er niet inzit.”
Daarop protesteerden 25.000 textielwerkers, die daarbij de hardhandige politie op hun pad troffen. Zes vakbondsmedewerkers zijn gearresteerd.

De politie heeft een massa-aanklacht ingediend tegen elfduizend werknemers van kledingfabrieken. Aanklachten tegen meer dan tienduizend mensen zijn in Bangla Desh een beproefde manier om protesten te breken.

10d. VAKBONDEN VROEGEN STEUN
De vakbonden in Bangla Desh vroegen zestig internationale bedrijven om steun: merken als C&A, Hema, Primark, Zalando, Uniqlo, Zeeman, H&M, M&S, New Look, Next, Bestseller, Esprit en Aldi worden genoemd. Deze merken zijn van mening dat ‘ze zware tijden doormaken in verband met de gestegen transportkosten’ lieten het om die reden afweten. (Schone Kleren Campagne).

Maandag 17 november 2025 Teletekst: Bij de demonstraties kwamen volgens een VN-tapport tot 1400 mensen om het leven, vooral door de kogels die de veiligheidsdiensten afvuurden.

11 VLAS en LINNEN
11a VLAS OP MACRONIVEAU
In Europa verbouwt men 120.000 ton vlas. Dat is 120 miljoen kilo. Dat wordt verbouwd op 45.000 hectare, dat zijn ongeveer 90.000 voetbalvelden of 450 miljoen vierkante meters.
1 hectare = 100×100 meter = 10.000 vierkante meter.
(Deze cijfers uit filmpje van Libeco op You Tube.)
11aa VLAS OP MACRONIVEAU
‘Afgelopen jaar is het areaal voor vlasproductie in de EU aanzienlijk gegroeid. Van 2014 -2024 is het areaal voor vezelvlasteelt in de EU meer dan verdubbeld van 80.000 hectare tot 182.000 hectare’. bron: Agriculture.ec.europe.eu. Ik begrijp dat er subsidies kunnen worden gegeven vanuit de EU.
Hoeveel is 182.000 hectare? Een vierkante kilometer is 100 hectare. Ik rond het aantal hectares naar boven af, tot 200.000 hectare. Dan wordt er in Europa op een gebied van 40×50 kilometer vlas verbouwd.

11b CIJFERS OVER LINNEN OP MENSELIJKE MAAT
40 vierkante meter vlas levert 4 kilo vlasvezel op. Met de draad die je daarvan spint, weef je ongeveer 10 meter stof (Joline Jolink in het blad van Milieudefensie.)
11c Om 60 centimeter te weven was een wever/weefster 4 tot zes uur bezig. (bron Ludwigaslinen.com).
Dus een wever kon 10 tot 15 centimeter per uur weven.

Ik neem aan dat dat afhankelijk is van de dikte van de draad.

12 ZIJDE
12a Een enkele vrouwelijke hybride wijderups spint drie dagen voor een cocon van 1 gram. dat is 1200 meter zijde. (tekst uit een documentaire in Textielmuseum Tilburg)
12b

Laatste bewerkt: 10 januari 2026

---

Voor meer informatie:
www. schone kleren campagne.

Bronnen:
1: longreads.cbs.nl
2. grandviewresearch.com
3. textielnet.nl
5 en 6: TV – Programma: Wat een Klerenbende uit de serie Wat Houdt Ons Tegen?’ geproduceerd door Human. Uitgezonden op 26-11-2025
8: Hoe is de verdeling herkomst nieuw geproduceerde textielvezels? Nieuwsbrief/blog ecotex december 2025.
8c – Teletekst 12 november 2024
8e – Bericht uit De Volkskrant – 29 november 2025

Laatst bewerkt: 29 december 2025